ارس بزرگترین منطقه آزاد ایران در  شمالغربی آن و  محصور توسط کوهها ودشتهای بسیاری است که در 133 کیلومتری شمالغرب تبریز که خود از قطبهای علمی - صنعتی کشور به شمار میرود واقع شده است .امتداد کوههای البز ومجاورت با رود مرزی ارس و بهره مندی از طبیعت بکر جنگلهای ارسباران و منطقه حفاظت شده کیامکی به ویژگیهای منحصر بفرد این منطقه افزوده است .

شهر جلفا مرکزیت این منطقه را تشکیل می دهد که یکی از شهرستانهای 19گانه استان آذربایجان شرقی است. شهرستان جلفا با 1718 کیلومتر مربع مساحت 7/3 درصد از مساحت استان را به خود اختصاص داده است. و دارای دو بخش مرکزی و سیه رود، 3شهر (جلفا، هادیشهر و سیه رود) و 5 دهستان است

به لحاظ تاریخی این منطقه سابقه تجاری و صنعتی قابل توجهی دارد. شاه عباس صفوی با مشاهده تخصص و استعداد ابریشم بافان جلفا دستور داد نزدیک به 3هزار نفر از ابریشم بافان این شهر به اصفهان کوچ داده شوند تا پایتخت صفویه از رونق تولید و اقتصاد آن بهره مند شود. ( جلفا در زبان فارسی به معنی بافنده است)

مظفرالدین شاه قاجار بندر جلفا را برای سفر به اروپا که نزدیکترین مسیر به آن بود، برگزید و گمرک جلفا نیز به لحاظ موقعیت ویژه و استراتژیک خود قدمتی 100 ساله دارد.

چشم ­انداز منطقه آزاد ارس:

منطقه آزاد ارس طي سه برنامه اخير توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، به پشتوانه مديريتي      دانش­بنيان و مشاوريني توانمند و كاركناني متخصص و با انگيزه به منطقه­اي پيشتاز در داخل تبديل و از لحاظ عملكرد به مفهوم واقعي مناطق آزاد الگوي ساير مناطق آزاد در داخل و كشورهاي منطقه شده است.

منطقه آزاد ارس به بركت برخورداري از موقعيت ژئواكونوميكي ممتاز و دسترسي به بازارهاي بين­المللي سرمايه و تكيه بر امكانات برجسته توسعه ترانزيت و صادرات مجدد، توانمندي­هاي بالاي صادراتي و با  فراهم­سازي زيرساخت­‌هاي توسعه فعاليت­­هاي بازرگاني در كنار گمركات و مراكز تخليه و بارگيري كالا و الگوسازي ورود به  WTO توانسته است در جهت ارتقاي نقش هم­پيوندي اقتصاد ملي با اقتصاد جهاني، بسترساز تعامل سازنده كشور با جهان باشد.

 منطقه آزاد ارس با استفاده از نيروي انساني متخصص و كارآمد در زمينه­هاي مختلف و با ايجاد قطب دانشگاهي بين­المللي و تعاملات علمي و آموزشي با كشورهاي همسايه، کشورهای CIS و حوزه خاورميانه در جهت برخورداري از دانش پيشرفته و به عنوان پايلوت فن­آوري اطلاعات و ارتباطات ICT، نقش حساسي را در توليد علم و فن­آوري در كشور ايفا كرده است.

منطقه آزاد ارس به پشتوانه مناطق ارزشمند اكولوژيكي حفاظت شده، اقليم مناسب، منابع غني آب، ذخيره‌گاه‌هاي بين­المللي جنگلي، محيط زيست مطلوب و قابليت‌هاي توسعه گردشگري در زمينه­هاي تاريخي، فرهنگي، طبيعي و ورزشي، به يك منطقه بين­المللي گردشگري، تفريحي، سلامتي و درماني تبديل شده است.

منطقه آزاد ارس با توانمند­سازي و بهره‌گيري از ظرفيت­ها، فرصتها و پتانسيل‌هاي سرزمين اصلي از   نقش­آفرينان اصلي در شكوفايي و بالندگي كشور در جهت توسعه صنعتي، معدني، كشاورزي، خدماتي و دستيابي به تكنولوژي­هاي نوين و احراز جايگاه اول اقتصادي كشور در منطقه، و تعميق امنيت در مرزها بوده است.

منطقه آزاد ارس طي چند سال اخير در جهت معرفي سنن ناب اسلامي و فرهنگ كهن ملي، ساماندهي استقرار جمعيت، اصلاح مستمر قوانين ناظر بر كسب و كار و ايجاد تفاهم با كشورهاي ديگر براي توسعه همكاري­هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، سازنده­ترين نقش را در كشور ايفا نموده است.

 ماموريت منطقه آزاد ارس:

تقويت  هم‌پيوندي اقتصاد­هاي ملي و بين‌المللي با الويت قفقاز جنوبي در راستاي احراز جايگاه اول كشور در منطقه و بستر­سازي و تمرين در راستاي الحاق به سازمان جهاني تجارت.

تبديل منطقه مرزي مربوط، به يك قطب علمي در سطح بين­­المللي و آزمايشگاه بهره‌گيري مناسب از قابليتها و مزيتهاي سرزمين اصلي بر پايه دانش به­منظور افزايش توليد ناخالص ملي.

گسترش شيوه‌هاي نوين معيشت و فعاليت و ساماندهي استقرار جمعيت و فعاليتها و فراهم­سازي امكانات ورزشي، آموزشي، تفريحي و درماني با نگاه فراملي.

جذب سرمايه­گذاري­هاي داخلي و خارجي در زمينه­هاي خاص مطالعه و سياست­گذاري شده با موضوعات گوناگون صنعتي و معدني، كشاورزي و منابع طبيعي، مسكن و شهرسازي، بازرگاني، گردشگري، اقتصاد انرژي، آموزشي، پژوهشي، ICT و خدماتي، در يك فضاي رقابتي با توجه به امكانات و پتانسيل­هاي ويژه منطقه از جمله بهره‌گيري مناسب از قابليتهاي ترانزيتي كشور در دالانهاي ارتباطي شرقي- غربي و شمالي- جنوبي و رعايت اصول توسعه پايدار و حفظ محيط زيست.

استراتژيهاي برتر منطقه آزاد ارس:

1.       استراتژی كشاورزي:

توسعه فعالیت­های کشاورزی صادرات­گرا در زمینه­های آبزی­پروری، صنایع تبدیلی کشاورزی و دامی، تولید میوه­های نیم­گرم­سیری­ و هسته­دار و کشت آبی، به­ويژه در زمین­هایی که قانوناً فقط مناسب فعالیت­های کشاورزی هستند، با استفاده از منابع آبي مطمئن و فراوان منطقه و فرصت دسترسي به بازارهاي مناسب.

2.      استراتژی ترانزيت و صادرات مجدد:

توسعه فعالیت­های ترانزیت و تبدیل منطقه به مگاپورت صادرات و واردات و صادرات مجدد با توجه به    را­ه­های ارتباطی و مواصلاتی مناسب در پسکرانه و موقعیت ژئواکونومیکی ممتاز و وجود گمرک جلفا به­عنوان سطح یک مبادی ورودی و خروجی در مقیاس ملی.

3.     استراتژی آموزش عالي:

توسعه آموزش عالي در منطقه با توجه به امكان جذب تعداد زيادي از دانشجويان ايراني در خارج از كشور به­ویژه دانشجویان ایرانی در حوزه قفقاز، آسیای میانه، ترکیه و حوزه بالکان و برخورداري از امكانات قطب­هاي دانشگاهي مركز استان و شهرستان­هاي همجوار.

4.     استراتژی صنعتي و معدني:

توسعه فعاليت­هاي معدني و صنايع مرتبط با انرژي و ساير صنايع داراي مزيت و ايجاد خوشه­هاي صنعتي در منطقه با اتكا به نزديكي و همجواري با تبريز، به­عنوان يكي از قطب­هاي اصلي صنعتي كشور و استفاده از مزيت دسترسي به انرژي فراوان و بهره­مندي از امكانات نيروي انساني و بازارهاي مناسب و همچنين توسعه صنعت  ساختمان با عنايت به نيازهاي روزافزون منطقه به ايجاد تمهيدات زيرساختي، به­ويژه با توجه به جايگاه جلفا در طرح­هاي فرادست ملي، منطقه­اي و استاني.

5.     استراتژی خدماتي:

توسعه مراكز درماني فوق­تخصصي به­منظور پاسخگويي به تقاضاي فراملي و توسعه امكانات خدماتي با توجه به نقش­پذيري كاربري­هاي متنوع و فراهم بودن شكل­گيري پايگاه­هاي خدماتي در منطقه آزاد.

6.      استراتژی ICT:

استقرار و گسترش ICT در منطقه با توجه به برتری نسبی منطقه آزاد ارس در دسترسی به     زیرساخت­های ارتباطات مخابراتی ملی و قرارگیری منطقه بر سر راه شبکه فیبرنوری شرقی- غربی، از چین تا اروپا.

7.     استراتژی تامين مالي:

تامین مالی منطقه با استقرار و حمایت از نهادهای مالی و پولی داخلی و خارجی و جذب سرمایه­های ریالی و ارزی به ويژه سرمايه­هاي ايرانيان خارج از كشور به پشتوانه سیاست­های کلی اصل 44 قانون اساسی و امتيازات قانوني مناطق آزاد براي سرمايه­گذاري در منطقه.

8.      استراتژی زيست محيطي:

رفع محدوديت­هاي قانوني زيست محيطي منطقه آزاد ارس از طريق اصلاح قوانين و مقررات و يا توسل به ابتكارات خلاقانه براي فعاليت در مناطق تحت شمول مقررات خاص زيست محيطي.

9.      استراتژی سرمايه­گذاري:

افزایش رقابت­پذیری منطقه در مقابل مناطق آزاد رقیب برای جذب سرمایه، با توجه به پتانسيل بالاي منطقه در اين زمينه، به ويژه از طريق سرمايه­هاي ايرانيان خارج از كشور، با هماهنگی دستگاه­های اجرایی مستقر در منطقه  و بهبود تسهیلات قانونی خاص مناطق آزاد و پوشش ریسک­های سرمایه­گذاری با استقرار نهادهای مالی و ضمانتی مربوط.

10.   استراتژی گردشگري:

توسعه گردشگری به­ویژه در زمینه­های مذهبي با تکیه بر وجود کلیسای سنت استپانوس در منطقه و امکان ایجاد دسترسی آسان از آنجا به کلیسای قره­کلیسا،و «اكوتوريسم» با توجه به طبیعت بکر شهرستان جلفا،و استفاده از رودخانه ارس،و «گردشگري تاريخي» با عنايت به قلعه­هاي تاريخي منطقه به ويژه قلعه جمهور در نزديكي منطقه،و «گردشگري تجاري» با وجود بازارچه های مرزی،و «درماني» با وجود پتانسيل­هاي منطقه در اين زمينه و مزيت­هاي آب­درماني.

 کشاورزی در ارس:

قرار گرفتن سرزمین ارس در میان کوههای متعدد ونسبتا کوتا ه ، رطوبت حاصله از رود ارس وبارندگی های سالانه به میزان 225--400 میلی متر ومیانگین دمای 15 درجه سانتیگراد ، همچنین وجود باغهای گسترده زرد آلو ، بادام ، هلو ، آلبالو انگور و... دشتهای وسیع وپهناور گوردیان با وسعت 1800 هکتار در جنوب شهر جلفا ودبی برداشت 1/4 متر مکعب در ثانیه وتولید حدود 7000 تن میوه ودشت گلفرج با مساحت 25100 هکتار در جنوبغربی جلفا ودبی برداشت آب از رود ارس به میزان 4/8 متر مکعب در ثانیه وشهرک گلخانه ای جلفااز پتانسیلهای بخش کشاورزی محسوب می گردد.

از ديگر صنايعي كه در اين منطقه قدمتي هزاران ساله دارد توليد كرم ابريشم وابريشم به شكل سنتي آن ودر قالب توليدي هاي كوچك شكل گرفته است.

مزیتهای منحصر بفرد این منطقه در تولید محصولات باغی ، کشاورزان بسیاری را بر آن داشته تا در دشتهای آن مبادرت به کشاورزی مکانیزه با استفاده از آبیاری تحت فشار نمایند .

گياهان  از دير باز يكي از راههاي كم خطرمداواي انواع بيماريها بوده وهست .  استان آذربايجان شرقی بويژه  مناطق كوهستاني آن از مراكز كاشت وبرداشت گياهان دارويي ميباشد . تولید گیاهان دارویی در کنار ایجاد مراکز تحقیقاتی می تواند این منطقه را به قطب دارویی کشور مبدل سازد . با راه اندازی یک واحد صنعتی تولید فراورده  دارویی در منطقه صنعتی ارس دریچه ای به سوی این عرصه باز گردیده ومیرود تا بازار های اروپایی را نیز تحت پوشش قرار دهد .

پرورش گل وگیاهان زینتی از جمله تجارتهای پرسود منطقه بوده وقابلیت صادرات به بازار های هدف را داراست .

ارس گلوگاه حمل و نقل آسیای میانه و قفقاز

 در این راستا منطقه آزاد ارس به  لحاظ موقعیت ممتاز جغرافیایی و قرارگیری در مسیر کریدورهای ترانزیتی (مسافر و کالا) در شمال غرب استان آذربایجانشرقی از اهمیت حساس سیاسی و ژئوپلتیکی فراوانی برخوردار بوده و بعنوان دروازه های ورودی و خروجی کشورمان با جمهوریهای ارمنستان و نخجوان مطرح است.

  منطقه آزاد ارس در نقطه اتصال و گلوگاه خطوط مواصلاتی راه آهن و شوسه ایران و کشورهای قفقاز و ماورای قفقاز قرارگرفته و از اهمیت ارتباطی و ترانزیتی ویژه ای برخوردار بوده و در طول تاریخ با عنایت به نقش گذرگاهی و اتصال مرکز ایران به قفقازیه و اروپا نقش مهمی را ایفا نموده است. بالاخص در طول  دهه های پنجاه و شصت میزان مبادلات مرزی و بین المللی با کشور شمالی و کشورهای اروپایی و متعاقب آن شکل گیری زیرساخت های اقتصادی و خدماتی و در دهه های هفتاد و هشتاد تفویض نقش های جدید اعم از آزاد تجاری و صنعتی، کشاورزی و دانشگاهی، رونق گیری تجارت چمدانی، رشد و توسعه منطقه را رقم زده و نقش آن را در سطوح ملی و فراملی گسترش داده است.

 تعریفی که مناطق آزاد تجاری –صنعتی در جهان بر مبنای آن شکل گرفته اند عبارتست از : منطقه ای خارج از مرزهای گمرکی هر کشور، که در چارچوب قوانین خاص اداره می شوند و درآن  منطقه فعالیتهای اقتصادی از معافیت مالیاتی برخوردار بوده و تجارت آزاد با سایر نقاط جهان، بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی مجاز است.

 اولین خط آهن برقی کشور میزبان کهن حمل و نقل بین الملل

 منطقه آزاد ارس نیز در همین راستا با برخورداری از امکانات زیربنایی حمل و نقل کالا و همچنین بهره گیری از اولین خط آهن برقی کشور از موقعیت ویژه ای جهت انجام امور مربوط به حمل و نقل کالا و خدمات برخوردار بوده و فرصت مغتنمی برای سرمایه گذاری در این بخش به شمار می رود. وجود توانمدیها و  پتانسیل های فراوان چون موقعیت جغرافیایی، امنیتی و مهمتر از همه نیاز کشورهای همجوار جهت توسعه از جمله فرصتهایی است که می تواند موجبات توسعه و احیای صنعت حمل و نقل در این منطقه شود.

توانهای انحصاری چون رودخانه ارس که تامین کننده امنیت منطقه از نظر مراودات مرزی است، تبدیل حاشیه ارس به مراکز خدماتی – توریستی، توسعه فعالیتهای کشاورزی ، ایجاد و گسترش خدمات نوین و نقش ارس در تلطیف آب و هوای منطقه؛  دسترسی سهل و ساده منطقه آزاد ارس به جاده بین المللی و راههای ارتباطی ملی و منطقه ای، موقعیت ویژه منطقه از نظر دسترسی به پسکرانه ای برخوردار از امنیت و آبادانی از مهمترین توانمندیهایی است که در بخش حمل و نقل و ترانزیت این منطقه از کشور وجود دارد.

سازمان منطقه آزاد ارس نیز برای توسعه امکانات حمل و نقل و ترانزیت جهت تامین نیاز سرمایه گذاران و واحدهای صنعتی فعال در شهرک صنعتی فاز یک، اقدام به گسترش امتداد خط آهن در داخل شهرک صنعتی 135 هکتاری جهت ترانزیت کالا از طریق قطار به کشورهای حوزه CIS و اروپا؛ و همچنین چهار بانده نمودن جاده اصلی ورودی منطقه به طول 15 کیلومتر جهت بهبود وضعیت حمل و نقل جاده ای نموده که هر کدام به نوبه خود نقش مهم و موثری در جهت توسعه منطقه آزاد ارس ایفاد می نماید.

  نقطه صفر مرزی فعال در مبادلات تجاری

 توانهای محیطی و جغرافیایی منطقه آزاد ارس به شرح ذیل می باشد:

-    قرارگیری منطقه آزاد ارس در نقطه صفر مرزی بسیار فعال از نظر مبادلات تجاری- ترانزیتی و دروازه ارتباطی منحصر بفرد کشور به منطقه قفقاز جنوبی، روسیه، اکراین و کشورهای اروپای شرقی.

-        برخورداری از مزیتهای عوامل توپوگرافیک و ناهمواریهای زمین در جهت تبدیل شدن به مناسب ترین دروازه ارتباطی با حوزه شمالی.

-    جایگاه انحصاری منطقه بر سر راه آهن شمال و جنوب کشور و نقش انحصاری آن در تامین ارتباطات ریلی کشورهای شمال و شمال شرقی ایران با مهمترین بنادر فعال کشور در حوزه شمال غربی خلیج فارس که کوتاه ترین راه ریلی موجود ممکن در این قسمت است.

-    دارا بودن ویژگی سطح بندی مبادی ورودی زمینی (پایانه های مرزی) در مقیاس ملی، در مطالعات آمایش سرزمین و اسناد توسعه استان، با عملکردهای فرا ملی در ارتباط با جایگاه استان آذربایجان شرقی و شهر تبریز.

-    دارا بودن جایگاه ویژه توسعه ای در طرح آمایش پایه استان، از تاسیس فرودگاه بین المللی، مرکز درمانی فراملی، و تجهیز و تقویت آن بعنوان کانون عمده گردشگری، مرکز بازاریابی الکترونیکی و مراکز علمی فراملی

-        جایگاه غیرقابل انکار جلفا بعنوان سرپل ارتباطی منطقه آزاد ارس با جهان خارج، از نقطه نظر ارتباطات جاده ای.

-    ارتباط سهل و ساده منطقه آزاد ارس از نظر مواصلاتی با پسکرانه استانی و ملی و وجود
برنامه های تسهیل کننده آن در آینده.

-    دارا بودن زیرساختهای مناسب گمرکی، جاده ای اعم از مجتمع های خدماتی و رفاهی بین راهی، پایانه های مرزی، ریلی و ... فعال و دایر بودن موسسات مالی و اعتباری، شرکتهای بازرگانی، حمل و نقلی در منطقه آزاد ارس.

 قطب حمل و نقل بین المللی شمال کشور

 در هر حال امروزه تاثیر هزینه های حمل و نقل ترانزیت در تجارت به حدی است که کاهش آن در بسیاری از کشورها موجب پویایی اقتصادی شده و در پاره ای از موارد نیز کاهش صادرات و مبادلات تجاری را برای ممالک مختلف رقم زده است.

در این بین سازمان منطقه آزاد تجاری – صنعتی ارس در راستای انجام رسالت خویش مبنی بر زمینه سازی برای جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی و شکوفایی اقتصاد ملی به واسطه آن، طرحها و برنامه های مدونی را جهت توسعه حمل و نقل در شمالغرب کشور و نیز مرتفع نمودن مشکلات بنیادی ترانزیت کالا پیش بینی نموده است که در نتیجه تحقق این برنامه ها، در آینده ای نه چندان دور، این منطقه می تواند به قطب حمل و نقل و ترانزیت ریلی و جاده ای ملی و بین المللی شمال کشور تبدیل سازد.  

گردشگری: 

گردشگران  داخلی وخارجی همواره موجب گسترش فرهنگ ملل ورونق اقتصادی بوده وارس بعنوان تنها منطقه آزاد دارای این مزیت در کشور توانسته نظر جهانگردان بسیاری را به خود جلب نماید .

وجود جاذبه های طبیعی ، تاریخی ، وفرهنگی به صورت گسترده توانسته موقعیت ژئواکونومیک منطقه را نیز بعنوان شاخص دیگری در جذب سر مایه گذاران مطرح نماید .

نگاهی گذرا به برخی از مکانهای گردشی منطقه خالی از لطف نخواهد بود.

مجموعه کردشت /کلیسای سنت استپانوس  / کلیسای چوپان  / پل های خدا آفرین / حمام جلفا / کوه کیامکی / سد ارس / رود ارس / آبشار اسیاب / کلیسای ننه مریم / امامزاده سید محمد / روستای اشتبین / روستای دوزال / کاروانسرای شاه عباس روستای کلیبر / جنگلهای ارسباران / آینالو

جذابیتهای گردشگری جلفا غالبا در دو محور منتهی به شهر گسترده شده اند . مکانهای دیدنی محور غربی عبارتند از کلیسای چوپان ، کاروانسرای شاه عباسی ، حاشیه رود ارس ، بقایای پل قدیمی ضیاء الملک (بین ایران و جمهوری خود مختار نخجوان) کلیسای سنت استپانوس ، کلیسای ننه مریم ودر نهایت چشم انداز زیبای سد ارس .

در مسیر جنوب به شمال در جاده غربی کلیسای کوچکی بنام کلیسای چوپان در سمت چپ جاده قرار دارد که  از یکسو چشم اندازی به کوههای بلند واز سوی دیگر به رود ارس دارد.

از دیگر جاذبه های دیدنی این منطقه کلیسای سنت استپانوس است که در 16 کیلومتری غرب جلفا واقع شده . این کلیسا  بین قرنهای چهارم تا ششم هجری / دهم تا دوازدهم میلادی ساخته شده .سبک معماری مربوط به دوره های اورارتور ، اشکانی ، یونانی ورومی است که به سبک ارمنی مشهور است .این کلیسا از شاهکار های معماری شمالغرب ایران محسوب میگردد. واقع شدن این بنا در دره ای سر سبز وزیبا موجب گریده تا مورد توجه وبازدید گردشگران داخلی وخارجی قرار گیرد . سنگ نبشته های بسیار وتزیینات متعدد این کلیسا را به صورتی منحصر بفرد در آورده است .

رود  ارس از دیگر جذابیتهای طبیعی این منطقه به شمار میرود .پوشش گیاهی متنوع وبسیار زیبا در فصول مختلف این رودخانه را به مکانی برای گردشگران طبیعت دوست بدل نموده است .دشتهای پر از شقایق در فصل بهار چشم را نوازش داده وصدای پر طنین آب آرامشی وصف ناپذیر را به ارمغان می آورد . ماهیگیری در آبهای خروشان ارس از جمله تفریحات ساکنان منطقه جلفا ومسافران به این خطه به شمار میرود .آب شیرین وخروشان ارس بستر مناسبی را جهت پرورش انواع ماهیان فراهم نموده . پرورش شاه میگو نیز با بهره گیری از آب ارس تجارت پر سودی به شمار می آید .

در مسیر شرقی اولین مکان تفریحی آبشار آسیاب خرابه است . شهرت این مکان به جهت وجود خرابه های یک آسیاب آبی در فرو دست ابشار جاری از ارتفاعات اطراف است .با عبور از جاده مرزی ایران وجمهوری آذربایجان به دره ای با صفا وارد خواهید شد که محل آسیاب خرابه در آن واقع است .کوه کیامکی با عظمتی خاص وقله ای که تقریبا در تمام فصول سال پوشیده از برف است  در برابر گردشگران خود نمایی می کند . سرشاخه آبشار از چشمه ای در کوه کیامکی منشا گرفته وپس از تشکیل مناظری زیبا ومنحصر بفرد در این دره در بستر آن جاری شده ودر نهایت به ارس می پیوندد. قطرات اب در گذر از سنگهای دره منظره چشم نوازی را به تصویر کشیده اند .

قلعه نوردوز  در 25 کیلومتری جنوب شرقی اهر واقع شده .این قلعه بر فراز کوهی مرتفع بنا گردیده .ارتفاع برج آن 11 متر بوده وبا سنگهای تراش خورده رسوبی به رنگ اجری وزرد وبا ملاط گچ وآهک بنا شده است .

یکی دیگر از مکانهای تاریخی که با قدمتی 200 ساله در حاشیه رود ارس واقع شده ، حمام کردشت است این حمام در جوار روستای کردشت ودر نزدیکی قلعه کردشت واقع گردیده .معماری زیبا ومنحصر بفرد آجری آن شایان توجه است .اب مصرفی این حمام توسط رود ارس تامین می شده . نقاشی های دیواری این حمام اسلیمی وگل بوته های زیبای ایرانی است وبا رنگهای طبیعی بکار رفته چشم را مفتون خویش می نماید. ستونهای سنگی ، گنبد رفیع وکنگره های متعدد ودالانهای منتهی به بخش مرکزی به زیبایی این مجموعه افزوده است .

بازارچه های مرزی نیز از دیگر جاذبه های این منطقه است که می تواند عده زیادی را به خود جذب نموده وامکان مبادله کالا را با ساده ترین روش فراهم نماید .گردش در این بازارچه ها برای هر گردشگری جالب وپر از تنوع خواهد بود

سرمایه گذاری در هریک از مکانهای تاریخی ، فرهنگی می تواند بازگشت سرمایه مناسبی را در پی داشته وزمینه ای برای انتقال فرهنگ وآداب ورسوم تلقی گردد.